است تا جائى كه در نامهء « سلطان سليمان عثمانى » به « شاه طهماسب » نقل شده كه أو گفته : « براي از بين بردن تشيّع ورافضىگرى حركت كرده است » « 1 » كه در برابر طهماسب در پاسخ وى نامهء بلندى در سى وهفت صفحه نوشت كه ضمن آن مىتوان به ابعاد مذهبي جنگهاى إيران وعثمانى پى برد ، اين نامه كه در أصل ردّ بر رسالهء « سلطان سليمان عثمانى » در متّهم كردن مذهب تشيّع به عنوان يك بدعت ورفض است مىتواند ديدگاههاى مذهبي شيعي رايج در آن دوره را به خوبى نشان دهد . ونيز « شاه سليمان عثمانى » - كه خود را خليفهء مسلمانان مىناميده - از شمارى عالمان آن ديار حكم تكفير شيعيان را گرفت وى در تمامى نامه‌ها واسناد بر جاى مانده‌اش دربارهء اين جنگ نبرد خود را با دولت صفويّه در دفاع از تسنّن واز ميان برداشتن مذهب شيعه عنوان كرده وبر آن بود تا براي دفاع از مذهبش ، ريشهء تشيّع را در اين منطقه بخشكاند . واز سوى ديگر در سال خروج « شاه إسماعيل صفوى » حكمرانانى كه در ممالك وولايات إيران دعوى استقلال داشتند در حدود پانزده نفر نام برده شده‌اند . با اين وضعيت زماني وهرج‌ومرج ، به وجود آمدن حكومتى مانند دولت صفويّه كه با اقتدار توانست دولت عثمانى را كه بزرگترين دشمن شيعه در آن زمان بوده بر سر جاى خود بنشاند وهرج‌ومرج را آرام كند ويك فضاى آرام وعلمي در كشور ايجاد نمايد ، شبهه‌اى براي تعريف وتمجيد علما وقوّت دادن ايشان به اين دولت باقي مىگذارد ؟ ! در آخر اين مطلب را خاطرنشان مىكنيم كه قضاوت در مورد افراد يا حكم نمودن در قضايا ، بدون در نظر گرفتن شرايط اجتماعي زمان وپيشينهء سياسي دوران ، كارى بس ناروا است .

--> ( 1 ) . صفويّه از ظهور تا زوال .